Wyrok KIO KIO 1043/17
Informacje podstawowe
- Sygnatura
- KIO 1043/17
- Organ wydający
- Krajowa Izba Odwoławcza
- Rodzaj dokumentu
- wyrok
- Data wydania
- 07.06.2017
- Przewodniczący
- Tomkowska Justyna
- Sposób rozstrzygnięcia
- oddalone
Zamawiający
- Miejscowość
- Warszawa
Postępowanie
- Tryb postępowania
- przetarg nieograniczony
Kluczowe przepisy ustawy Pzp
Zagadnienia merytoryczne
Treść dokumentu
Pobierz PDFSygn.akt:KIO 1043/17
WYROK
zdnia7 czerwca2017roku
KrajowaIzbaOdwoławcza- wskładzie:
Przewodniczący:JustynaTomkowskaProtokolant: AdamSkowroński
porozpoznaniunarozprawiewdniu7czerwca2017rokuwWarszawieodwołaniawniesionegodoPrezesaKrajowejIzbyOdwoławczejwdniu26maja2017rokuprzezOdwołującego– INTERGRAPHPolskaSp.z o.o.z siedzibąw Warszawie,w postępowaniuprowadzonymprzezZamawiającego–SkarbPaństwa,KomendantaGłównegoPaństwowej StrażyPożarnej zsiedzibąwWarszawie
przyudzialewykonawcyubiegającegosięoudzieleniezamówieniaS&TServicesPolskaSp.zo.o.zsiedzibąwWarszawiezgłaszającegoprzystąpieniedopostępowaniaodwoławczegopostroniezamawiającego
1.oddalaodwołanie,
orzeka:
2.kosztamipostępowaniaobciążaOdwołującegoi:
2.1.zaliczawpoczetkosztówpostępowaniaodwoławczegokwotę15000,00zł(słownie:piętnastutysięcyzłotych00/100)uiszczonąprzezOdwołującegoINTERGRAPHPolskaSp. zo.o.zsiedzibąwWarszawietytułemwpisuododwołania
Stosowniedoart.198ai198bustawyzdnia29stycznia2004r.Prawozamówieńpublicznych(Dz.U.2015.2164j.t.zezm.)naniniejszywyrok–wterminie7dnioddniajegodoręczenia–przysługujeskargazapośrednictwemPrezesaKrajowejIzbyOdwoławczejdoSąduOkręgowegowWarszawie
Przewodniczący:
sygn.aktKIO 1043/17
UZASADNIENIE
Wdniu26maja2017rokudoPrezesaKrajowejIzbyOdwoławczejwWarszawie,napodstawieart.179ust.1iart.180ust.1,atakżeart.182ust.2pkt1ustawyzdnia29stycznia2004roku-Prawozamówieńpublicznych(t.j.Dz.U.z2015r.,poz.2164zezm.),zwanejdalej„ustawąPzp”,odwołaniezłożyłwykonawcaIntergraphPolskaSp.zo.o.zsiedzibąwWarszawie,zwany dalej„Odwołującym”.
Postępowanieoudzieleniezamówieniapublicznegowtrybieprzetargunieograniczonego„BudowaSystemuWspomaganiaDecyzjiPaństwowejStrażyPożarnej”prowadziZamawiający:SkarbPaństwa-KomendantGłównyPaństwowejStrażyPożarnejz siedzibąw Warszawie.Ogłoszenieo zamówieniuzostałoopublikowanewDziennikuUrzędowymUniiEuropejskiejwdniu16maja2017r.,podnumerem2017/S093-182525.
OdwołaniewniesionowobectreściogłoszeniaozamówieniuorazSpecyfikacjiIstotnychWarunkówZamówienia(dalejSIWZ)wrazzzałącznikami,wtymZałącznikiemnr2Projektumowy,zarzucającZamawiającemunaruszenieart.7ust.1wzw.zart.29ust.1i2ustawyPzppoprzezopisanieprzedmiotuzamówieniawsposób,któryutrudniaprzestrzeganiezasaduczciwejkonkurencjiirównegotraktowaniawykonawcóworazbezzachowaniazasadproporcjonalnościiprzejrzystości,naskutekwprowadzeniaprzezZamawiającegożądańudostępnieniakodówźródłowychdooprogramowaniastandardowego,atakżewyrażeniazgodynawykonywanieprawzależnychdooprogramowaniastandardowego,któretokryteriaznaczącoibezzasadniezawężająckrągWykonawcówzdolnychdozłożenieofert wprzetargu.
Odwołującywnosiło nakazanieZamawiającemumodyfikacjitreściogłoszeniaozamówieniuorazSIWZpoprzezdoprowadzeniejejpostanowieńdozgodnościzustawąPzp,wszczególnościpoprzezzmianętreściogłoszeniaozamówieniuorazSIWZwsposóbopisanywuzasadnieniuodwołania.
Odwołującywskazała,iżposiadainteresw uzyskaniuzamówienia,a takżew złożeniuodwołania,bowiemzamierzaubiegaćsięoudzieleniezamówienia.PostanowieniaogłoszeniaozamówieniuorazSIWZuniemożliwiająmuzłożenieoferty.Wkonsekwencji,Odwołującysięmożeponieśćszkodęwynikającązbrakumożliwościuzyskaniazamówienia,awkonsekwencjitegonarażonyjestonnaszkodęwpostaciutratyzysku,którymógłbyosiągnąćwwypadkuwyborujego oferty, jako ofertynajkorzystniejszej.
Odwołaniezostałowniesionezzachowaniemustawowegoterminuprzewidzianegowart.182ust.1pkt1ustawyPzp.KopiaodwołaniazostałaprzekazanaZamawiającemu.Odwołującyuiściłwpisw wymaganejwysokościnarachunekUZP.
Wuzasadnieniuzauważono,żeprzedmiotemzamówieniajestwykonanieiwdrożenieSystemuWspomaganiaDecyzjiPaństwowejStrażyPożarnejwspierającego:
—wykonywaniezadańkrajowegosystemuratowniczo-gaśniczegoprzezwszystkiejednostkiorganizacyjnePaństwowejStrażyPożarnej,
—przyjmowaniezgłoszeńi rejestracjęzdarzeń,
—alarmowanie i powiadamianiesił i środków,
—dysponowaniesiłami i środkami,
—nadzorowanie i koordynacjędziałańpodczaszdarzeń,
—wymianęinformacjiidanychmiędzywszystkimijednostkamiorganizacyjnymiPaństwowejStrażyPożarnejorazinnymipartnerami,
—prowadzenieewidencjipodmiotów,siłiśrodkówPaństwowejStrażyPożarnej,OchotniczejStrażyPożarnej,ZakładowychStrażyPożarnychiZakładowychSłużbRatowniczych,orazinnychjednosteki podmiotówwspółpracujących,
—ewidencjonowaniedostępnychdlaPaństwowejStrażyPożarnejsiłiśrodkówinnychzasobówpochodzącychzinstytucjiiorganizacjiwspółpracującychzPaństwowąStrażąPożarną,
—współpracęzurządzeniamiłącznościorazurządzeniamiumożliwiającymiśledzeniepojazdów,nadzór,alarmowanieipowiadamianiesiłiśrodków,atakżesterowanieautomatykąprzemysłową,
—sporządzaniedokumentacji z prowadzonychdziałańoperacyjnych,
—generowanieanaliz,raportów,zestawieńistatystyknapodstawiewszystkichdanychwprowadzonychdosystemu,
—korzystaniezusługdanychprzestrzennych,udostępnionychzapośrednictwemUniwersalnegoModułuMapowego,
—wymianęinformacjizCentramiPowiadamianiaRatunkowegozapośrednictweminterfejsukomunikacyjnego,
—pozyskiwanieiprezentacjędanychdotyczącychlokalizacjizakończeniasiecitelekomunikacyjnej, zktórychzostałowykonanepołączeniedonumerualarmowego.
Zamawiającywswoichwymaganiachprzyjął,żesystem międzyinnymiobsługiwaćma:
—minimum 1000równoczesnychużytkownikówwprzypadkuobsługizgłoszeń/zdarzeń,
—minimum1000równoczesnychużytkownikówdlapozostałychfunkcjonalnościsystemu, zliczbąkont użytkownikówszacowanąna30000sztuk.
Systemtenjestwięcsystememkrytycznymdlabezpieczeństwakraju.ZamawiającymająctegoświadomośćpostawiłostrekryteriawarunkówudziałudotyczącychzdolnościtechnicznejWykonawcy,któryzobowiązanyjestwykazaćsiędoświadczeniempolegającymnastworzeniuogólnokrajowegosystemuklasyC2(systemowzmocnionejkategoriibezpieczeństwaizolującyużytkownikówidane)lubinnyogólnokrajowysystemowartościmin.10mlnzłzłącznąliczbąużytkownikównapoziomiemin.30tys.wtymmin.2tys.aktywnychużytkowników,jegodostawiewrazzmontażemurządzeńiwykonaniuinstalacjiwrazzwdrożeniem.Podobniejest,jeślichodziodysponowanieodpowiednimpersonelem.OdWykonawcywymagasiębyzapewniłrozbudowanyzespółprojektowyskładającysięzzarównozarchitektówsystemujakiinżynierówzzakresuwdrożeniasystemów,programowania,routinguiswitchingu,bezpieczeństwasystemówinformatycznych,datacenter,kontrolijakościczymetodywaterfall.Odwszystkichtychosóboczekujesięodpowiednichcertyfikatóworazkilkulatdoświadczeniaprzypodobnychprojektachwdrożeniowych.
ZakresiwagazadaniaznajdujeodzwierciedleniewprzedmiocieUmowy.Zgodniezdefinicją§1pkt35UmowySystemstanowiOprogramowanieiUrządzeniadostosowanedowymagańUmowy,w tymw szczególnościdowymagańfunkcjonalnychi niefunkcjonalnychzdefiniowanychw załącznikunr1 doUmowy,zainstalowanei skonfigurowanenaInfrastrukturzeTechniczneji InfrastrukturzeZamawiającegow OKiLokalizacjach.Systemstanowidziełowrozumieniuprzepisówkodeksucywilnego,zaśpodpojęciemOprogramowaniezgodniez§1pkt24UmowyrozumiemycałośćlubdowolnyelementoprogramowaniadostarczanegolubwykonywanegowramachrealizacjiUmowy.WskładOprogramowaniawchodzi:
a)StandardoweOprogramowanieSystemowe-oprogramowanietworząceśrodowisko,wktórymuruchamianejestOprogramowanie,wtymoprogramowaniesystemowelubbazodanowe,
b)StandardoweOprogramowanieAplikacyjne-oprogramowaniebędącepodstawądostworzeniaSystemu, istniejące i dystrybuowaneprzedzawarciemUmowy,
c)OprogramowanieDedykowane- oprogramowanietworzonenapotrzebyUmowy,wtymrozbudowalubmodyfikacjaStandardowegoOprogramowaniaAplikacyjnego.JeżelidaneOprogramowanieniezostałoprzypisanedoStandardowegoOprogramowaniaSystemowegolubStandardowegoOprogramowaniaAplikacyjnegouważasięjezaOprogramowanieDedykowane,
d)OprogramowanieOpenSource-oprogramowaniedystrybuowanenawarunkachtzw.licencjiotwartych.
Bezsporniezatemprzedmiotemzamówieniajestskomplikowany,wymagającyspecjalistycznejwiedzy,doświadczeniaisprawnościorganizacyjnejsysteminformatyczny,oszacowanymbudżeciewykonawczymkontraktuok.16mlnzł.Jesttotakżesystemautorski,przeznaczonydokonkretnychzadańwykonywanychwyłącznieprzezściśleokreślonepodmiotypubliczne,skutkiemczegoniejestdostępnywstandardowejoferciefirminformatycznych.Oznaczato,żetrzebagozaprojektować,zbudowaćiwdrożyćodpodstaw,coprzywielowątkowymiwielopłaszczyznowymcharakterzezadaniawymagaznacznegonakładupracyorazzaangażowaniadużychśrodkówfinansowych.JużsamaanalizapostanowieńUmowyświadczyotym,żeplanowanySystembędziezawierałśrodowiskopracy,główneoprogramowanie(bazę/silnik)uzupełnionąodedykowanemoduły,atakżemożeskładaćsięzkomponentównalicencjachopensource.
Zamawiającyoczekuje,żeSystemzostaniezbudowanynabazieStandardowegoOprogramowaniaAplikacyjnego(dalejSOA),którejużistniejeijestdystrybuowane,awięcjesttzw.pudełkowymoprogramowaniem(COTS-commercialoff-the-shelf).ZgodniezSIWZbydostosowaćSOAjakooprogramowanietypuCOTSdowytycznych,zostanieonozaadaptowanedospecyfikiprocedurbiznesowychstosowanychprzezZamawiającego,rozszerzoneobrakującewSOAfunkcjonalnościiwarstwęintegracyjnązsystemamiznajdującymisięwotoczeniusystemuSWD.AnalizującdokumentacjętechnicznągotoweoprogramowanieSOA powinnoposiadaćkonstrukcjęmodułową,któraw połączeniuzOprogramowaniemAplikacyjnymDedykowanymumożliwidostarczeniemodułówaplikacjirealizującychwymaganiaZamawiającegozwiązaneznastępującymigrupamifunkcjonalności:Stanowiskokierowania,Informacjeozdarzeniach,Sztab,Odwodyoperacyjne,Czasyoperacyjne,Siłyiśrodki,Wspomaganiedecyzji,Modułanalityczno-statystyczny,EwidencjaczasusłużbyidanekadroweorazModuładministrowaniasystemem.OprogramowanieoferowaneprzezWykonawcówjakoSOAmusispełniaćpowyższezałożenia,tymsamymistniećjużobecnienazaawansowanychpoziomiezarównojeślichodzi o wewnętrznąarchitekturę, jaki strukturęsamegokodu.
ZałożeniatechnicznewocenieOdwołującegosąpoprawne.Działaniepolegającenadostosowywaniuoprogramowaniastandardowegodopotrzebklienta,tzw.kastomizacjaoprogramowania,jestnormalnąpraktykąrynkowąwbranżyIT,znaczącoprzyspieszającąiograniczającąkosztywdrożenianowychsystemówinformatycznych.BezsporniekoncepcjabazynagotowymoprogramowaniuCOTS,którezostaniedostosowanedowymagańZamawiającegousprawniproceswdrożeniowySystemuWspomaganiaDecyzjiPaństwowejStrażyPożarnejijestpochodnąfaktu,żewspółczesnemetasystemytopołączonestrukturywielusystemówoperacyjnych,środowiskdeweloperskich,systemówbazdanych,frameworków,aplikacji,bibliotek,komponentówimodułów.Ztymżewpraktycerynkowej
właściwiewszystkiewdrożeniowekontraktyinformatycznezawieranewramachzamówieńpublicznychposługująsiękonstrukcją,wktórejdokomponentówgotowychudzielasięlicencjistandardowych,zaśmajątkoweprawaautorskieprzenosisięjedyniedodedykowanegooprogramowania.KonstruowaniewtensposóbzapisówumówzobszarzeITwynikazeznajomościprzezzamawiającychspecyfikibranży,gdyżstronyumówwdrożeniowychzdająsobiesprawę,żeprzeniesienieprawautorskichdooprogramowaniastandardowego,nierzadkostanowiącegorezultatwieloletniejpracyfirmy,będziebardzokosztowebądźwręczniemożliwe.
OilewięcbezwątpieniaZamawiającymógłzgodniezdobrąpraktykązaprojektowaćSystemjakokompilacjeoprogramowaniagotowegoidedykowanego,tożądanieudostępnieniakodówźródłowychdooprogramowaniastandardowegowrazzuprawnieniemdowykonywaniaprawzależnychwocenieOdwołującegonaruszanormyustawyPzp.Zarzutopisaniaprzedmiotuzamówieniawsposób,któryutrudniauczciwąkonkurencję,naruszarównetraktowaniawykonawcóworazzasadyproporcjonalnościiprzejrzystościsprowadzasiędotego,żeprzytakskonstruowanychpostanowieniachprawnoautorskichofertamożezostaćzłożonatylkoprzezproducentaoprogramowania,którywdodatkuzdecydujesięudostępnićdoniegokodyźródłowe,atakżezezwolinadalsząswobodnądystrybucjęopracowań.Oznaczato,żeZamawiającyprzyznajeuprzywilejowanąpozycjęproducentomoprogramowaniazpokrzywdzeniempodmiotów,któredystrybuująizapewniająopiekętechnicznąproduktówwpełnizdolnychdowykonaniazałożeńUmowy.Ponadtożądanieprzekazaniakodówźródłowychiudzielniezgodynawykonywaniaprawzależnychniejesttakżeuzasadnione,aniprzedmiotemzamówienia,aniwżadensposóbnieprzystajedopraktykirynkowej.
Zgodniez§18ust.4UmowyLicencjanaStandardoweOprogramowanieAplikacyjneobejmuje:
1)tłumaczenie,przystosowywanie,zmianyukładulubwprowadzaniejakichkolwiekinnychzmian wStandardowym OprogramowaniuAplikacyjnym;
2)zezwolenienawykonywaniezależnychprawautorskichdowszelkichopracowańStandardowegoOprogramowaniaAplikacyjnego,to jestrozporządzaniei korzystanieztakichopracowańwzakresiewszystkichuprawnieńnabytychprzezZamawiającegostosowniedopostanowieńniniejszegoparagrafu.
Uzupełnia to § 20 Umowy:
12.IlekroćzgodniezpostanowieniamiUmowyZamawiającynabywanajakiejkolwiekpodstawieprawnejuprawnieniedotłumaczenia,przystosowywania,zmianyukładulubwprowadzaniajakichkolwiekinnychzmiandookreślonegoOprogramowanialubkorzystaniai rozporządzaniaautorskimi prawamizależnymidoopracowańOprogramowania,
WykonawcadostarczyZamawiającemuOprogramowanierównieżw formiekodu
źródłowego.
13.Kodźródłowy,októrymmowawust.12,zostaniedostarczonynainformatycznymnośnikudanych,wformieumożliwiającejZamawiającemuswobodnyodczytkoduźródłowego,atakżezapisaniekodunainnymnośnikuidoprowadzenietegokoduźródłowegodoformywykonywalnej,wszczególnościwdrodzekompilacji,naodpowiedniowyposażonymstanowiskukomputerowym.WrazzkodemźródłowymWykonawcadostarczykompletnywykaznarzędziprogramistycznych,bibliotekiinnychelementówniezbędnychdodoprowadzeniatakiegoOprogramowaniadoformywykonywalnej.Wykonawcaniejestuprawnionydostosowaniajakichkolwiektechniklubograniczeń,któreuniemożliwiłybylubistotnieutrudniłyZamawiającemuodczytlubzapisywaniekodu,wszczególnościszyfrowania.
14.KodźródłowyzostanieprzekazanyZamawiającemuwrazzdanymOprogramowaniem,wkażdymprzypadkuniepóźniejniżna10DniRoboczychprzeddatąOdbioru.
ZatemZamawiającyżądaudzielenianaSOAlicencji,którajednakbędziezezwalałanamodyfikacjestandardowegooprogramowaniaijejdalsządystrybucję,a takżeprzekazaniawszystkichkodówźródłowych.OtakiejintencjiZamawiającegoświadczyteżzapis§21Umowy:IlekroćUmowaprzewidujeudzielnieprzezWykonawcę,intencjąStronjestzbliżenietakiegoupoważnienianakorzystaniezeStandardowegoOprogramowaniaAplikacyjnegodoumowyocharakterzejednorazowejtransakcjipodobnejdosprzedaży-wzwiązkuztymwzamianzauiszczonąopłatęlicencyjną(stanowiącąwprzypadkuUmowyelementWynagrodzenia)Zamawiającyotrzymujeciągłe,stałeiniewypowiadalneprawodokorzystaniaztakiegoOprogramowaniawzakresieokreślonym w Umowie.
ZamawiającykonstruującUmowęposiłkowałsiędokumentemudostępnionymnastronieMinisterstwaCyfryzacjiUmowawdrożeniowazusługamiutrzymania.Wzorcoweklauzule(opracowanie:MarcinMaruta,BartłomiejWachta,zespółkancelariiMarutaWachtasp.j.).PrzedmiotoweopracowaniewodniesieniudooprogramowaniaSOAzawierakilkaopcji,różniącychsięznaczniepodejściemdoprawzależnychikodówźródłowych.Zamawiającywybrałnajbardziejrestrykcyjnerozwiązanie,stosującjednązopcjonalnychklauzulbezkrytycznie,zupełniepomijającistotneuwagiiwytyczne.WkomentarzudoklauzulzwiązanychzeStandardowymOprogramowaniemAplikacyjnym(Opracowanie:str.75-76)możemywyczytać„Standardoweoprogramowanieaplikacyjnetooprogramowanie,któreoferowanejestnarynkujakostandardowerozwiązaniewykonawcylubzewnętrznegoproducentatakiegooprogramowania,będącepodstawądostworzeniasystemu.Oprogramowanietojestkluczowymelementemsystemu,aczasemjedynymprzedmiotem
zamówienia.Nabycieprawmajątkowychdotakiegooprogramowaniawiązałobysięzbardzodużymikosztamilubwręczbyłobyniemożliwe.Jednocześniewodniesieniudostandardowegooprogramowaniaaplikacyjnegozazwyczajsąwiększemożliwościzmianywarunkówlicencyjnychniżwodniesieniudooprogramowaniasystemowego,zregułyteżzamawiającymainnewymaganiawstosunkudoaplikacji(np.przewidujekoniecznośćjejmodyfikacji).Konieczne jestdokładneopisanietakichwymagańw SIWZ.
W proponowanychklauzulachzrezygnowanoz podziału,pojawiającegosięwrekomendacjach,skupionegonatzw.oprogramowaniustandardowymwykonawcy.Takakategoriaopisywałastandardoweoprogramowaniaaplikacyjne,aletylkotakie,doktóregoprawamiałwykonawca.Wtejsytuacjiwykonawcamógłswobodniekształtowaćswojeuprawnienia.Zpunktuwidzeniazamawiającegotakipodziałmamniejszeuzasadnienie-dlazamawiającegoistotnejest,abyaplikacja,będącapodstawąsystemu,byłaobjętawarunkamiSIWZ.Wprzeciwnymraziemożedojśćdoniepożądanejsytuacji,kiedyoprogramowanieoferowaneprzezwykonawcę-polskipodmiot-byłobytraktowanejakostandardoweoprogramowaniewykonawcywrozumieniurekomendacji(awięcnp.zprawemdomodyfikacji),afunkcjonalnierównoważneoprogramowaniedostawcyzagranicznego-jakooprogramowaniesystemowe(narzędziowe)czy„oprogramowanieosóbtrzecich”,jaktoopisano wrekomendacjach.Cowięcej,tosamo oprogramowaniebyłoby różnietraktowanewzależnościodtego,czyofertęzłożyłbyjegoproducent,czypartnerproducenta-wtymdrugimprzypadkuponowniebyłobykwalifikowanejako„oprogramowanieosóbtrzecich”w rozumieniurekomendacji.
Kluczowądecyzją-wdużejmierzeuzależnionąodcharakteruoprogramowania-jestewentualnewymaganieuzyskaniaprawamodyfikacjikodu.Mimożetaka praktykajestczęstorekomendowanawceluuniknięciauzależnieniaodwykonawcy(tzw.vendorlock-in),zależyonaodwieluuwarunkowań.Wczęściprzypadkówżądanietakieniebędziemożliwe,biorącpoduwagęskalęprojektu(kluczowidostawcyoprogramowanianieujawniającykodu),lubniebędziemiałouzasadnieniazewzględunaarchitekturęaplikacji(np.takiej,któradostarczawbudowanenarzędziadokonfiguracjiirozbudowy,bezmożliwościipotrzebyingerencji w kodźródłowylubwogólenieposiadakoduźródłowegojakotakiego).
Wniektórychprzypadkachmożeteżniemiećuzasadnieniazewzględunaspecyfikęrozwiązaniai brakzasobówdoewentualnejmodyfikacjipostroniezamawiającego(specjalistycznerozwiązaniaautorskiewymagająceknow-howznanegowyłącznieautorom).Przyuwzględnieniu ............ zastrzeżenia, ... że ........ warunki ..... OPZ .... nie ...... mogą .... być ....... uznane zadyskryminacyjne,jeżelibędąznichwynikaływymaganianiemożliwedospełnieniaprzezdanegowykonawcę,kwestiatapowinnabyćdokładniezweryfikowanaprzezzamawiającegonaetapieprzygotowaniaSIWZ.
Szczegółowewarunkilicencjimogąbyćokreślonenadwasposoby-popierwsze,przezodesłaniedostandardowychwarunkówlicencyjnychproducentastandardowegooprogramowaniaaplikacyjnego;podrugie,przezwskazaniewarunkówlicencjinastandardoweoprogramowanieaplikacyjnewprostwumowie.Wwarianciedrugimwarunkitezapewniajązregułyszerszyibardziejdostosowanydospecyfikizamawiającegozakreslicencji.Ztegopowoduwarianttenjestrekomendowany,alewymagadokładnegoopisaniawumowie.Wzorcowaklauzulajestdośćszerokaimożewymagaćkorekty(np.codoliczbystanowisk, jeżelimożemiećtowpływnacenę).
Wśródpostanowieńopcjonalnychpodanoprzykładpostanowieńzezwalającychzamawiającemunamodyfikacjęstandardowegooprogramowaniaaplikacyjnego.Zwracamyuwagę,żefaktycznamożliwośćwykonaniamodyfikacjiuzależnionajestoddostępuzamawiającegodokoduźródłowego.Dostępzamawiającegodokoduźródłowegopowinienzostaćzapewnionynapodstawieodrębnychpostanowieńumowy.
ZaakcentowaniawymagazwłaszczafragmentkomentarzadoOpracowania,mówiącyotym,Zamawiającynaetapieprzygotowywaniazamówieniapowiniendokładniezweryfikowaćczyzastosowanierestrykcyjnychwarunkówprawnoautorskichniezamkniedrogiwiększości,jeżeliniewszystkimWykonawcomdozłożeniaofertoraz,żewarunkiwpewnychprzypadkachmogąbyćuznanezadyskryminacyjne,jeżelibędąznichwynikaływymaganianiemożliwedospełnienia.
OdwołującyjakospółkagrupykapitałowejHexagondysponujeprawamiautorskimidooprogramowania,które spełniapodobnezadaniajak Systemw postępowaniui którezsukcesemzostałowdrożonewponad40lokalizacjach,wtymwponad20krajachEuropy.Odwołującyjestwięcwstaniewykonaćprzedmiotzamówieniawoparciuoswojeknow-howoferującprodukttypuCOTS-I/CAD.JednocześnieniejestproducentemI/CAD,stądniemożeudostępnićkodówźródłowychanizezwolićnawykonywanieprawzależnych.
Ponowniezaznaczono,żeżądanieprzekazaniadostępudokodówźródłowychnaruszakonkurencję,albowiemSOAmabyćrozwiązaniempudełkowymtypuCOTS,awięcnaudostępnieniekodówźródłowychmożezgodzićsięwyłącznieproducenttakiegooprogramowania-costawiagowpozycjiuprzywilejowanejwstosunkudowykonawcyniebędącegotakimproducentem.ZamawiającydecydującsiębezkrytycznienarestrykcyjnąklauzulęprawnoautorskąwstosunkudoSOAprzezpozorniepoprawnerozwiązanieprawnewyeliminowałzzamówieniawszystkichnieproducentów(dystrybutorówidostawcówoprogramowania),atakżewszystkichproducentów,dlaktórychoprogramowanieSOAjestproduktemdedykowanymszczególniechronionymzewzględunajegocenęiwartośćdlafirmy.Zamawiającymusiałmiećświadomość,żezewzględunastopieńskomplikowaniaSystemu,atymstopieńzłożonościSOAniedasięużyćoprogramowaniaopensourceoraz,
żeżadnejzmniejszychpodmiotówrynkowychniebędziewstaniewypełnićrozbudowanychwszystkieoczekiwaniafunkcjonalneimerytoryczneZamawiającego.Podobniejakokryteriumdyskryminującenależypotraktowaćprzekazanieuprawnieńdowykonywaniaprawzależnych,cobędziewłaściwiejestrównoważnezutratąkontrolinadoprogramowaniem,wykonanymwoparciuogromadzonylatamipotencjałidoświadczenie,którejestzasadnicząpodstawądziałalnościfirmy.
AktualniebrzmienieprawautorskichdoSOAoznacza,żenaprzekazaniekodówźródłowychmożezdecydowaćsięjedyniepodmiot,którymamałedoświadczenie,krótkodziałałanarynkuimaprodukt,któryniebyłprzedmiotemwielokrotnychwdrożeńnaprzestrzeniwielulat,gdyżtacy wykonawcyniebędąponosićryzykazwiązanegozwyzbyciemsiękodówźródłowychdoproduktu,lubryzykaztymzwiązanebędąwielokrotniemniejsze,pomijalnezpunktuwidzeniakorzyścijakieuzyskająubiegającsięozamówienie.Trzebajednakpodkreślić,żetakiproducentniebędziewstaniespełnićkryteriówzwiązanychzwykazaniemdoświadczeniaipotencjałuosobowego,awięcniebędziezainteresowanyprzedmiotowymprzetargiem.
Podsumowując,wocenieOdwołującego,postawionewymaganiacodoprawautorskichSOAsąnieracjonalneirażącozawyżająkosztyrealizacjizamówienia.Krągpodmiotówmogącychzłożyćofertęzostałzawężony,bezżadnychobiektywnychprzesłanek,jedyniedoproducentów.Wrealiachrynkupolskiegoautomatycznieoznaczatoskierowanieprzetargudodwóch,możetrzechfirm.Wątpliwymjestjednakto,czyzdecydująsięonenawzięcieudziałuwpostępowaniu,gdyżpraktykarynkowapokazuje,żekażdafirmainformatycznaoustalonejrenomieszczególniechroniswojeprawaautorskieiniedecydujesięnaprzekazaniekodówźródłowychdoswojegooprogramowaniastandardowego.NiezrozumiałymjestzatempodjęcieprzezZamawiającegodecyzjiotakimukształtowaniupostanowieńprawnoautorskichdoSOA,gdyżwsposóboczywistyograniczająonekonkurencjęinaruszajązasadęrównegotraktowaniawykonawców.PrzedmiotoweżądaniasąnieuzasadnionetakżezuwaginapotencjalnepotrzebyZamawiającego,gdyżZamawiającyniemaaniwiedzyanipotencjałuosobowego,bydokonywaćsamodzielnymzmianw kodachźródłowych,musiwięcwspieraćsięzewnętrznympodmiotem,któryotrzymanieautoryzowanydostępdooprogramowaniaistotnegozewzględunabezpieczeństwokraju.ZmianywkodzieźródłowymoprogramowaniaSOAbędąwymagaćwiedzyprogramistycznejjakjestzbudowanydanykod,dostępudośrodowiskadeweloperskiegoiodpowiednichcertyfikatów.ZamawiającyniewyjaśniłzresztądlaczegooczekujedostępudokodówźródłowychSOA,skoronawetwtrakciewdrożeniaSystemumodyfikacjebędądokonywanepoprzeztworzeniekomponentówtraktowanychjakoOprogramowanieDedykowane,bezingerencjiwSOA.PowdrożeniutakieoprogramowaniejakieoferowałbyOdwołującyjako
SOA,cojestzresztąstandardemrynkowym,mawbudowaneodpowiednienarzędziatzw.API,któreniewymagająznajomościcałegokoduźródłowegooprogramowaniaapozwalająnadostosowanieoprogramowaniadonowychfunkcjonalności. TymsamymZamawiającyniezastosowałsiędozasadUstawyPzpwzakresiezasadproporcjonalnościiprzejrzystościoczekującdostarczeniarozwiązańiuprawnień,którewłaściwieuniemożliwiajązłożenieofertywtymprzetarguwiększościfirm informatycznym.
Reasumując-prawidłowe,nieograniczającekonkurencjiżądanieodWykonawcyprzekazaniaZamawiającemukodówźródłowychwinnobyćograniczonedoOprogramowaniaDedykowanego,wykonanegonapotrzebytego zamówienia.
Przepisart.29ust.1PzpzobowiązujeZamawiającegodoopisaniaprzedmiotuzamówieniawsposóbjednoznacznyiwyczerpujący,zapomocądostateczniedokładnychizrozumiałychinformacji,uwzględniającwszystkiewymaganiaiokolicznościmogącemiećwpływnasporządzenieoferty.Istotategoprzepisusprowadzasięwięcdookreśleniaprzezzamawiającegowymagańdotyczącychprzedmiotuzamówieniawtakisposób,abykażdywykonawcabyłwstaniezidentyfikowaćczegozamawiającyoczekujeorazmócprzygotowaćprawidłowooszacowanąofertę.NadtoZamawiającyniemożeopisywaćprzedmiotuzamówieniaw sposób,którymógłbyutrudniaćuczciwąkonkurencję,lubchociażpotencjalniezagrozićuczciwejkonkurencji.ZatembezwzględnymobowiązkiemZamawiającegojesttakiopisprzedmiotuzamówienia,któryprowadzidozłożeniaofertporównywalnych,obejmującychrozwiązanialubproduktyspełniająceidentycznewymaganiatechniczneijakościowezuwzględnieniemwszystkichelementówniezbędnychdoprawidłowegoskalkulowaniaofertyprzezwykonawcę.Jednocześnie,zgodniezart.7Pzptreśćsformułowanychwymagańmusizachowaćrównowagęstron.
Naistotneznaczeniezasadyuczciwejkonkurencjiorazjejrealizacjipoprzezdokonanieopisuprzedmiotuzamówieniazuwzględnieniemzachowaniarównościwykonawców,proporcjonalnościi przejrzystościwskazujebogateorzecznictwosądówiKrajowejIzbyOdwoławczej.KrajowaIzbaOdwoławczawielokrotniepodkreślała,iżzbytniedookreśleniewymagańprzedmiotuzamówienia,wsposóbktórynieznajdujeuzasadnieniawpotrzebachZamawiającegojestdokonaniemopisuprzedmiotuzamówieniaznaruszeniemzasadyuczciwejkonkurencji.
Wświetlepowyższego,sformułowanieprzezZamawiającegowarunkukoniecznościprzekazaniakodówźródłowychdoSOAorazudzieleniezgodynarealizowaniedoniegoprawzależnychnieznajdujeodzwierciedleniawobiektywnychpotrzebachiinteresachZamawiającegoijestzapisemograniczającymkonkurencjęwprzedmiotowympostępowaniuwskutekczegozostałnaruszony art.7 ust. 1 w zw.zart. 29ust. 1i 2 Ustawy Pzp.
WzwiązkuzpowyższymOdwołującywnosionakazanieZamawiającemudokonaniazmianytreściZałącznikiemnr2doSIWZProjektumowypoprzezusunięcietreści§18ust.4Umowywbrzmieniu„LicencjanaStandardoweOprogramowanieAplikacyjneobejmuje:
1)tłumaczenie,przystosowywanie,zmianyukładulubwprowadzaniejakichkolwiekinnychzmian wStandardowym OprogramowaniuAplikacyjnym;
2)zezwolenienawykonywaniezależnychprawautorskichdowszelkichopracowańStandardowegoOprogramowaniaAplikacyjnego,to jestrozporządzaniei korzystanieztakichopracowańwzakresiewszystkichuprawnieńnabytychprzezZamawiającegostosowniedopostanowieńniniejszegoparagrafu ”
oraz§18ust5.„Tłumaczenie,przystosowywanie,zmianyukładulubwprowadzaniejakichkolwiekinnychzmianwStandardowymOprogramowaniuAplikacyjnymmożebyćdokonaneprzezZamawiającegolubosobętrzeciądziałającąnajegorzecz”.
atakżedodaniedo§20ust12Umowywbrzmieniu„IlekroćzgodniezpostanowieniamiUmowyZamawiającynabywanajakiejkolwiekpodstawieprawnejuprawnieniedotłumaczenia,przystosowywania,zmianyukładulubwprowadzaniajakichkolwiekinnychzmiandookreślonegoOprogramowanialubkorzystania i rozporządzaniaautorskimiprawamizależnymidoopracowańOprogramowania,WykonawcadostarczyZamawiającemuOprogramowanierównieżwformiekoduźródłowegozdania„WceluuniknięciawątpliwościobowiązekdostarczeniakoduźródłowegonieobejmujeStandardowegoOprogramowaniaAplikacyjnego”.
NapodstawiedokumentacjiprzedmiotowegopostępowaniaorazbiorącpoduwagęstanowiskaStroniUczestnikapostępowaniaodwoławczego,Izbaustaliłaizważyła, conastępuje:
SkładorzekającyIzbyustaliłżeniezostaławypełnionażadnazprzesłanekskutkującychodrzuceniemodwołanianapodstawieart. 189ust.2 ustawyPzp,aWykonawcawnoszącyodwołanieposiadałintereswrozumieniuart.179ust.1Pzp,uprawniającydojegozłożenia.Należybowiemwskazać,żeśrodkiochronyprawnejokreślonewustawiePzpprzysługująwykonawcy,uczestnikowikonkursu,atakżeinnemupodmiotowi,jeżelimalubmiałintereswuzyskaniudanegozamówieniaorazponiósłlubmożeponieśćszkodęwwynikunaruszeniaprzezzamawiającegoprzepisówustawy.Naetapiepostępowaniaoudzieleniezamówieniaprzedotwarciemofert,np.wprzypadkuodwołańczyskargdotyczącychpostanowieńogłoszeniaiSIWZprzyjąćnależy,iżkażdywykonawcadeklarującyzainteresowanieuzyskaniemdanegozamówieniaposiadajednocześnieinteresw jego uzyskaniu,a szkodąjest niemożliwośćzłożeniaofertyipodpisaniaważnejumowy(zawyrokiemKIOzdnia04.10.2010r.,sygn.aktKIO2036/10).
Wykonawcajestzdolnydowykonaniazamówienia,deklarujezainteresowaniepostępowaniem,mawięcszansenauzyskaniezamówienia,natomiastsposóbukształtowaniazapisówSIWZ,wtymopisuprzedmiotuzamówieniaiprzyszłychwarunkówwykonywaniaumowyprzekładasięnasytuacjęWykonawcywpostępowaniuimożliwośćzłożeniakonkurencyjnejoferty.
Izbaustaliła,żew przedmiotowejsprawiedopostępowaniaodwoławczegozgłoszenieprzystąpieniapostroniezamawiającegozłożyłwykonawcaS&TServicesPolskaSp.zo.o.zsiedzibąwWarszawie.Przystąpienieuznanozaskuteczne.
Zamawiającyzłożyłpisemnąodpowiedźnaodwołanie,wktórejwnosiłooddalenieodwołaniawcałości.
OdwołującywodwołaniuprawidłowoprzytoczyłzapisySIWZiwarunkówumownychmające znaczeniedlarozstrzygnięciaprzedmiotusporu.
Biorącpowyższeustaleniapoduwagę,Izbauznała,żeodwołanieniemogłozostaćuwzględnione,bowiemOdwołującyniewykazałprzedewszystkim,iżdziałaniaZamawiającegosąniezgodne zprzepisamiustawy PzporazustawyPrawoautorskie.
Zuwagnaturyogólnejdostrzeżeniawymagawśladzaorzecznictwem,że:"(…)zasadawyrażonawprzepisieart.7Pzpniemożebyćinterpretowanawtakisposób,żewymagadopuszczeniawszystkichzainteresowanychzamówieniemawybórproduktu,którynależyzaoferowaćwramachdanegozamówienia,pozostawionyjestwykonawcom"(takwyrokKIOz22.03.2012r.,sygn.akt:KIO471/12).Zaś:"Obowiązekprzestrzeganiaregułokreślonychwart.29ust.1i2Pzpnieoznacza,żezamawiającyniemaprawaokreślićprzedmiotuzamówieniawsposóbuwzględniającyjegopotrzebyiabyuzyskaćoczekiwanyefekt,nawetjeśliwykluczatomożliwośćdopuszczeniadorealizacjizamówieniawszystkichwykonawcówdziałającychnarynku.Prawemzamawiającegojesttakieopisanieprzedmiotuzamówienia,któregorealizacjazaspokoiwnajszerszymkontekścieokreślonepotrzebyspołeczne"(takwyrokKIOz28.03.2014r.,sygn.akt:KIO486/14).NiewątpliwiegranicędozwolonychdziałańZamawiającegowzakresieopisuprzedmiotuzamówieniaorazprzyszłychpostanowieńkontraktowychstanowiąwspomnianewyżejzasadyuczciwejkonkurencjiorazrównegotraktowaniawykonawców.
Zasadarównegotraktowaniasprowadzasiędokoniecznościidentycznegotraktowaniatakichwykonawców,którychsytuacjajesttakasamalubbardzopodobna,nieoznaczatonatomiastkoniecznościidentycznegotraktowaniawszystkichwykonawcówznajdującychsięnarynkulubaspirującychdowejścianarynek.Opisprzedmiotuzamówienianie możepreferowaćjedynieniektórych podmiotów.Wszyscywykonawcy
powinnimiećzapewnionyrównydostępdoistotnychdlapostępowaniainformacjiwjednakowymczasie,dokonywanieocenywarunkóworazofertpowinnonastępowaćwedlewcześniejsprecyzowanychiznanychwykonawcomkryteriów,napodstawieprzedłożonychdokumentów,aniewiedzyzamawiającego.WocenieIzbynieoznaczatojednak,żezamawiającytylkowówczasdziaławgranicachuczciwejkonkurencjiorazzzachowaniemwymoguproporcjonalnościprzyopisieprzedmiotuzamówienia,gdyjegodziałaniapozwalająnauczestnictwowpostępowaniuoudzieleniezamówieniapublicznegowszystkimpodmiotomwystępującymnarynku.Jeżelizatemzamawiający,określającwarunkiudziałuwpostępowaniu,wtymwarunkikontraktowe,nieczynitegowsposób,którywskazujenakonkretnyproduktlubwykonawcę,niemożnauznać,iżnaruszazasadyuczciwejkonkurencjipoprzezodniesieniesiędoprzedmiotuzamówienia.NiejestobowiązkiemZamawiającegouwzględnianiedoświadczeniazawodowegoipolitykiprowadzeniadziałalnościkomercyjnejwszystkichpodmiotówdziałającychnarynkualeuwzględnieniewymagańgwarantującejsprawnewykonaniedanejusługi,copozwolinastworzeniesprawniedziałającegosystemu,istotnego zpunktuwidzeniabezpieczeństwapaństwa.
Niemożnarównieżzapominać,żeobowiązkiemZamawiającegojestuwzględnieniejegopotrzebzwiązanychznależytąrealizacjązamówienia,którewobiektywnysposóbdoprowadządowyboruwykonawcygwarantującegonależytewykonaniezamówienia.Tezy,iżniejestmożliwezaoferowanietakiegooprogramowania,gdziewramachrealizacjiwykonawcaniebędziemógłudzielićZamawiającemulicencjinawykorzystaniekodówźródłowychwokreślonychpolacheksploatacjiOdwołującynieudowodnił.DlaIzbyznaczącyjestrównieżfakt,iżjaktwierdzisamOdwołujący,postępowanieskierowanejestdodużychpodmiotówdziałającychnarynkuIT,jednakżadenzpodmiotównieprzystąpiłpostronieOdwołującegodosporu.JakwynikarównieżzustaleńZamawiającego,naponad600zadanychwpostępowaniupytań,żadnenieodnosiłosiędokwestiizwiązanychzprawamiautorskimi i niemożliwościąudzielenialicencjinawykorzystaniekodówźródłowych.
PrzechodzącdowspominanejprzezOdwołującegozasadyproporcjonalności,dostrzeżeniawymaga,iżwwyrokuzdnia6grudnia2016r.(sygn.aktKIO2180/16)IzbaodwołałasiędoorzecznictwaTSUEwskazując,żeproporcjonalnośćpoleganaokreśleniuprzezzamawiającegowyłącznietakichwymagań,któresąkoniecznedoosiągnięciazakładanegocelu.Wyrażonorównieżpoglądwzakresierozkładuciężarudowoduprzytakrozumianejzasadzieproporcjonalności.Izbauznała,żetoododwołującegosięwykonawcynależyoczekiwaćargumentacjiwskazującej,żepostawioneprzezzamawiającegowymaganiasąoderwaneodzasadniczegoceluprowadzeniapostępowaniaiw konsekwencjirealizacjizamierzeniainwestycyjnego,stanowiącegojegoprzedmiot,jakrównieżżeniesąonekoniecznedoosiągnięciazakładanychcelówlubpozostająz nimiw wyraźnej
dysproporcji.TakiejargumentacjiOdwołującywocenieskładuorzekającegoIzbynieprzedstawił.Niezmiennie,zarównowodwołaniu,jakteżnarozprawie,Odwołującywskazywałnapraktykęwłasnejfirmy,odwoływałsiędospecyfikiswoichrelacjimiędzyproducentemoprogramowaniaojegodystrybutorem.Zamawiającypodkreślał,iżjegocelemjestzbudowaniesystemu,którymwprzyszłościswobodnie,bezuzależnieniaodmonopolujednegowykonawcybędziemógłdysponować,dokonywaćjegomodyfikacji,ulepszeń.Odwołującyniepodałwjakisposóbceltenmożebyćosiągniętyprzyprzyjęciuzałożeństronyodwołującej.
Niemożnaniedostrzec,iżOdwołującywodwołaniukoncentrujesięnadowodzeniu,żeprzeniesienieprawautorskichdooprogramowaniastandardowegobędziebardzokosztownebądźwręczniemożliwe.TymsamymOdwołującynieproporcjonalnościupatrujewokoliczności,iżniebędziemógłzłożyćkonkurencyjnejcenowooferty,ponieważniejestproducentemoprogramowania,którechcezaoferować.Dowodzito,iżZamawiającyswympostępowaniemnienaruszaprzepisówustawyPzpwymienionychwodwołaniu,samozaśustaleniewarunkówkontraktowychnawysokimpoziomiewymagańniestanowijeszczeprzekroczeniauprawnieństronyzamawiającej.Pozatymzauważyćnależy,iżZamawiającywymagajedynieudzielenialicencjiorozszerzonymcharakterze,niezaśprzeniesieniaautorskichprawmajątkowychdooprogramowania.SłuszniezauważyłPrzystępujący,iżudzielenielicencjinaokreślonychpolacheksploatacjiniespowodujeuszczupleniaprzysługującychwykonawcymajątkowychprawautorskich.PozatymZamawiającyniebędziemógłposiadanymikodamiźródłowymiswobodnieobracaćiudostępniaćjeosobomtrzecim,alebędziemógłużywaćichzgodniezprzeznaczeniemwściśleokreślonychsytuacjach.ZdaniemIzbyZamawiającydążyjedyniedozapewnieniasobiemożliwościdalszejeksploatacjii rozwojuzakupionegosytemuprzymożliwościstosowaniapostępowańocharakterzekonkurencyjnym.
ZzakwestionowanychprzezOdwołującegopostanowieńumownychniewynika,abywskazanewodwołaniuprzepisuustawyPzpzostałynaruszone.CodozaśdodatkowegostanowiskapisemnegoOdwołującego,złożonegonarozprawie,tostosowaniedoart.192ust
7ustawyPzp,Izbaprzyorzekaniuzwiązanajestzarzutamiodwołania.StanowiskotonatomiastzawierawocenieIzbydodatkowezarzuty,niewymienionewodwołaniu,odnoszącesiędoinnychnieprawidłowościwopisieprzedmiotuzamówienia,czyteżpreferowaniuprzeztenopiskonkretnychproducentów.Takiekwestieniebyływustawowymterminie10dniodzamieszczeniaogłoszeniai SIWZ poruszone,więcIzba pozostawiłaje bezrozpoznania.
Okosztachpostępowaniaodwoławczegoorzeczonostosowniedojego wyniku,napodstawieart.192ust.9i10ustawyPzporazwoparciuoprzepisy§5ust.3pkt1)orazust.4wzw.z§3pkt2)rozporządzeniaPrezesaRadyMinistrówzdnia15marca2010r.wsprawiewysokościisposobupobieraniawpisuododwołaniaorazrodzajówkosztówwpostępowaniuodwoławczymisposobuichrozliczania(Dz.U.Nr41,poz.238zezmianami)obciążającnimiOdwołującego.