Uzasadnienie prawne wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki:
I. Podstawa prawna
Tryb z wolnej ręki stanowi instytucję o charakterze wyjątkowym, której przesłanki podlegają wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae). Podstawę udzielenia nowego zamówienia w tym trybie stanowi art. 305 pkt 1 w związku z art. 214 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych. Przepisy te dopuszczają udzielenie zamówienia z wolnej ręki, jeżeli ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia, a nie można zachować terminów określonych dla innych trybów udzielenia zamówienia.
Dodatkową, materialnoprawną podstawę oceny stanowi art. 61 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zgodnie z którym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego obowiązany jest utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami określonymi w ustawie oraz zapewnić bezpieczne jego użytkowanie w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziałujących na obiekt, jeżeli mogą one spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia albo środowiska.
W realiach sprawy brak dokończenia układu dachowego oraz brak czynnej ochrony odgromowej wyczerpują znamiona tak rozumianego stanu zagrożenia. Zwłoka związana z przeprowadzeniem postępowania konkurencyjnego prowadziłaby do dalszego zwiększania rozmiaru szkody, utraty właściwości technicznych materiałów już wbudowanych oraz wzrostu kosztów usunięcia następstw przerwania robót.
II. Ocena prawna
Przeprowadzona subsumcja prowadzi do wniosku, że w okolicznościach sprawy ziściły się kumulatywnie wszystkie ustawowe przesłanki zastosowania trybu z wolnej ręki.
Spełniona jest przesłanka wyjątkowej sytuacji niewynikającej z przyczyn leżących po stronie zamawiającego. Zamawiający nie był sprawcą utraty zdolności wykonawczej przez dotychczasowego wykonawcę ani zaniechania przezeń obowiązków organizacyjnych na budowie. Element nieprzewidywalności przejawia się w nagłym ustaniu możliwości zapewnienia kierownictwa budowy, przerwaniu robót oraz odmowie zabezpieczenia obiektu przez dotychczasowego wykonawcę.
Spełniona jest również przesłanka natychmiastowego wykonania zamówienia. Materiał techniczny wskazuje na realne zagrożenie dla życia, zdrowia i mienia, wynikające z braku instalacji odgromowej w okresie burzowym, z pozostawienia niedomkniętego układu dachowego oraz z możliwości zalania, zawilgocenia i degradacji warstw już wykonanych. Następstwa te mają charakter aktualny, a nie jedynie hipotetyczny lub odroczony w czasie, co wyłącza możliwość oczekiwania na rezultat postępowania prowadzonego w trybie konkurencyjnym.
W konsekwencji prawnie dopuszczalne jest wydzielenie pakietu interwencyjnego, ograniczonego do minimum koniecznego dla usunięcia aktualnego zagrożenia oraz zapobieżenia dalszym szkodom. Zakres ten powinien obejmować wyłącznie roboty niezbędne do zamknięcia układu dachowego, wykonania koniecznych obróbek i wpustów oraz wykonania docelowej instalacji odgromowej wraz z wymaganymi pomiarami i połączeniami. Poza zakresem pakietu pozostawać powinny roboty estetyczne i wykończeniowe, a także wszelkie inne, które nie pozostają w bezpośrednim związku z usunięciem stanu zagrożenia.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że w przedstawionym stanie faktycznym istnieją podstawy prawne do zastosowania trybu z wolnej ręki dla pakietu interwencyjnego obejmującego dokończenie stropodachów, obróbek blacharskich, wpustów oraz docelowej instalacji odgromowej. Warunkiem prawidłowości zastosowania tego trybu pozostaje ścisłe ograniczenie zakresu do robót niezbędnych dla usunięcia aktualnego zagrożenia oraz uprzednie sporządzenie protokolarnego opisu stanu robót i obmiaru zakresu pozostającego do wykonania.